آئين كار مقررات ايمني آسانسورها

موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تنها سازمانی است در ایران که بر طبق قانون میتواند استاندارد رسمی فرآورده‏ها را تعیین و تدوین و اجرای آنها را با کسب موافقت شورایعالی استاندارد اجباری اعلام نماید. وظایف و هدفهای موسسه عبارتست از:

( تعیین، تدوین و نشر استانداردهای ملی – انجام تحقیقات بمنظور تدوین استاندارد بالا بردن کیفیت کالاهای داخلی، کمک به بهبود روشهای تولید و افزایش کارائی صنایع در جهت خودکفائی کشور- ترویج استانداردهای ملی – نظارت بر اجرای استانداردهای اجباری – کنترل کیفی کالاهای صادراتی مشمول استانداردهای اجباری و جلوگیری از صدور کالاهای نامرغوب به منظور فراهم نمودن امکانات رقابت با کالاهای مشابه خارجی و حفظ بازارهای بین المللی کنترل کیفی کالاهای وارداتی مشمول استاندارد اجباری به منظور حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان داخلی و جلوگیری از ورود کالاهای نامرغوب خارجی راهنمائی علمی و فنی تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و مصرف کنندگان – مطالعه و تحقیق درباره روشهای تولید، نگهداری، بسته بندی و ترابری کالاهای مختلف – ترویج سیستم متریک و کالیبراسیون وسایل سنجش – آزمایش و تطبیق نمونه کالاها با استانداردهای مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقایسه‏ای و صدور گواهینامه‏های لازم ) .

موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بین المللی استاندارد می باشد و لذا در اجرای وظایف خود هم از آخرین پیشرفتهای علمی و فنی و صنعتی جهان استفاده می نماید و هم شرایط کلی و نیازمندیهای خاص کشور را مورد توجه قرار می دهد.

اجرای استانداردهای ملی ایران به نفع تمام مردم و اقتصاد کشور است و باعث افزایش صادرات و فروش داخلی و تأمین ایمنی و بهداشت مصرف کنندگان و صرفه جوئی در وقت و هزینه‌ها و در نتیجه موجب افزایش درآمد ملی و رفاه عمومی و کاهش قیمتها می شود.

 

 

بسمه تعالی

پیشگفتار

آئین‏کار مقررات ایمنی آسانسورها که بوسیله کمیسیون فنی مربوطه تهیه و تدوین شده و در سی و هشتمین کمیته ملی آئین‏کار ساختمان و مصالح ساختمانی مورخ 73/9/21 مورد تائید قرار گرفته , اینک به استناد بند 1 ماده 3 قانون اصلاحی قوانین و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مصوب بهمن ماه 1371 به عنوان استاندارد رسمی ایران منتشر می‏گردد .

برای حفظ همگامی و هماهنگی با پیشرفتهای ملی و جهانی در زمینه صنایع و علوم , آئین‏کارهای ایران در مواقع لزوم مورد تجدیدنظر قرار خواهد گرفت و هرگونه پیشنهادی که برای اصلاح یا تکمیل این آئین‏کارها برسد در هنگام تجدیدنظر در کمیسیون فنی مربوط مورد توجه واقع خواهد شد .

بنابراین برای مراجعه به استانداردهای ایران باید همواره از آخرین چاپ و تجدیدنظر آنها استفاده نمود .

در تهیه و تدوین این آئین‏کار سعی شده است که ضمن توجه به شرایط موجود و نیازهای جامعه حتی‏المقدور بین این آئین‏کار و آئین‏کار کشورهای صنعتی و پیشرفته هماهنگی ایجاد شود .

لذا با بررسی امکانات و مهارتهای موجود و اجرای آزمایشهای لازم این آئین‏کار با استفاده از منابع زیر تهیه گردیده است :

 

.8 مجله ELEVATOR WORLD ” مقالات مختلف تخصصی ”

  1. DIN 18090
  2. DIN 18091
  3. DIN 18092

 

 آئین‏کار مقررات ایمنی آسانسورها

  1 ـ هدف

هدف از تدوین این آئین‏کار تعیین مقررات ایمنی آسانسورها است .

  2 ـ دامنه کاربرد

این آئین‏کار را می‏توان در مورد آسانسورهای نفربر بکار برد .

  3 ـ مقررات ایمنی

3-1- مقررات ایمنی برحسب مورد شامل موارد زیر است .

3-1-1- انتخاب نوع جنس

3-1-2- چگونگی ساخت

3-1-3- انتخاب تعداد ظرفیت مناسب ـ برای جلوگیری از بروز خسارات جانی و مالی رعایت ظرفیت هر آسانسور لازم است . ظرفیت هر آسانسور و تعداد افراد مجاز استفاده کننده در آستانه ورودی هر آسانسور ذکر شده است ولی برای اطمینان کامل آسانسورهائی که بطور اتومات با ظرفیت بیشتر کار می‏کند ارجحیت دارند .

ظرفیت مجاز هر آسانسور به روش زیر محاسبه می‏شود :

انتخاب تعداد و ظرفیت آسانسور برای ساختمانهای وسیع و مرتفع تابع محاسبات پیچیده‏ای است که در اینجا یک روش محاسباتی ساده شده پیشنهاد می‏گردد .

مرحله اول :

(HC) یا ظرفیت جابجائی (HANDLING CAPACITY) مورد نیاز محل را به صورت زیر حساب کنید .

– کل نفرات ساکنین را بدست آورید (S)

– درصد نفراتی از کل ساکنین که نیاز است در مدت 5 دقیقه در زمان پرترافیک  جابجا شوند را بدست آورید . (F)

( مقدار درصد (F) را می‏توانید از جدول شماره 4 پیوست بدست آورید )

– تعداد کل ساکنین (S) را در (F) ضرب , و تقسیم بر عدد 100 نمائید , جواب بدست آمده ظرفیت جابجائی (HC) محل مورد نظر شماست .

مرحله دوم :

(H’C’) یا ظرفیت جابجائی آسانسور را در مدت 5 دقیقه به صورت زیر حساب کنید .

– ظرفیت آسانسور را به نفر مشخص نمائید (P.)

– سرعت آسانسور را مشخص نمائید (V) فرضأ (1, 21/5, 000 متر بر ثانیه )

– تعداد طبقات را مشخص نمائید . (N)

– (T.T.R) یا زمان رفت و برگشت (ROUND TRIP TIME.) آسانسور را با در نظر داشتن سه پارامتر فوق از طریق جداول شماره 5, 6, 7, 8, 9 بدست آورید .

– برای محاسبه نهائی (H’C’) از فرمول مقابل استفاده نمائید . (300 عدد ثابت می‏باشد )

 

مرحله سوم :

(HC) را با (H’C’) مقایسه نمائید ( در این مقایسه مقداری تقریب الزامی است و می‏توانید ضریب اطمینانی را هم در نظر بگیرید ).

– اگر تقریبأ H’C’≈HC باشد , آسانسور انتخابی شما مناسب می‏باشد .

– اگر H’C'<HC باشد , (HC) را بر (H’C’) تقسیم نموده تا تعداد آسانسور بدست آید .

– اگر H’C’>HC باشد , ظرفیت و سرعت را کمتر کرده , مجددا محاسبه نمائید .

توجه : اگر H’C’ به نسبت دو دهم بزرگتر باشد می‏توان صرف نظر نموده تقریبأ مساوی فرض کرد .

مثال :

نوع ساختمان : اداری

تعداد طبقات : ده

جمعیت : 200 نفر

چون ساختمان اداری است , طبق جدول شماره 4, مساوی 15 درصد می‏باشد .

مرحله اول :

(HC) را حساب می‏کنیم

 

 

احتمال مراجعه 30 نفر به آسانسور در مدت 5 دقیقه در زمان پرترافیک . 30=HC

مرحله دوم :

HC را حساب می‏کنیم .

– ابتدا ظرفیت (P) و سرعت (V) آسانسور را انتخاب می‏کنیم ( فرضأ 16 نفره با سرعت 1/60 متر بر ثانیه )

“T.T.R” را از جدول مربوطه بدست می‏آوریم .

 

ثانیه  132/2=T.T.R

 

( توجه : پارامتر P معمولا 80 درصد ظرفیت ماکزیمم آسانسور می‏باشد . فرضأ در یک آسانسور 16 نفره تعداد P برابر با 13نفر می‏باشد ).

 

H’C’=29/5

تعداد نفراتی که در مدت 5 دقیقه توسط این آسانسور حمل می‏گردد .

مرحله سوم :

(HC) را بر (H’C’) تقسیم می‏کنیم تا تعداد آسانسور (N) بدست آید .

N=1/01دستگاه

 

توجه :

در اینجا یک دستگاه آسانسور 16 نفره با سرعت 1/6 متر بر ثانیه مناسب به نظر می‏آید . لکن باید توجه نمود که برای ساختمانهای بیش از 7 طبقه بجای یک دستگاه آسانسور بزرگ از دو دستگاه کوچک‏تر که یکی از آنها نیز قابلیت حمل بار را داشته باشد استفاده می‏کنند تا در صورت خرابی یکی از آنها از دیگری استفاده نمایند . لذا مناسب‏ترین آسانسور برای ساختمان مثال فوق یک دستگاه آسانسور 10 نفره جهت حمل و بار و مسافر و یک دستگاه 6 نفره جهت حمل مسافر می‏باشد .

3-5- محل تعبیه چاهک آسانسور را چگونه انتخاب کنیم ?

در مورد آرایش و پراکندگی محل چاهک آسانسور سلیقه‏های مختلفی اعمال می‏شود ولی آنچه ترجیح داده می‏شود نصب آسانسور در گوشه‏های ساختمان و دور از محل پله می‏باشد تا در مواقع آتش سوزی نهایت استفاده جهت تخلیه ساکنان از آن به عمل آید و یا آسانسور در محلی نصب شود که به همه طرف ساختمان مرکزیت داشته باشد .

3-6- ابعاد چاهک آسانسور را چگونه مشخص نمائیم .

ابعاد کابین آسانسورها به صورت استاندارد در آمده و چنانچه محل استقرار کوچک‏تر و یا بزرگتر باشد به زیان مشتری تمام می‏شود . بنابراین توصیه می‏شود مهندسین طراح در موقع طراحی به این مهم توجه نمایند تا به دلیل کوچک بودن محل نصب و در نهایت سفارش کابین غیر استاندارد و یا بزرگ بودن محل نصب و در نتیجه هدر دادن فضای مفید از هر گونه ضرر و زیانی جلوگیری به عمل آورند . برای این منظور جدول صفحه بعد که از استانداردهای بین‏المللی بوده و با توجه به شرایط محلی ایران انتخاب شده است توصیه می‏گردد .

لازم به ذکر است که این جدول در استاندارد بین‏المللی و اروپائی بسیار دقیق و ریزتر شده است و برای هر نوع آسانسور جدول مخصوصی ارائه می‏شود .

3-7- به منظور جلوگیری از بروز خسارات جانی در موقع سرویس و نصب از نظر حفظ جان سرویس کار باید فاصله‏ای بین دیواره چاه آسانسور و ریل آسانسور وجود داشته باشد بطوریکه سرویسکار به حالت کشیده از برخورد با کابین محفوظ مانده و تماس میان او و کابین حاصل نشود . این فاصله باید حداقل 30 سانتیمتر باشد .

در شکل 1 برشهای افقی و برشهای عمودی آسانسور , مراجعه شود به صفحه آخر .

3-8- آهن کشی چاهک آسانسور چیست ?

برپائی ستونهائی در چهار طرف چاهک و کلاف کردن آنها به منظور نصب براکت ریلهای کابین و وزنه کردن کلاف در بالای چاهک و ساختن سطحی مقاوم ( بتون مسطح ) جهت نصب موتور گیربکس بر روی آنها را آهنکشی می‏نامند . چنانچه آهن کشی در موقع ساختمان سازی انجام نشود و یا با توجه به نوع ظرفیت آسانسور مقاومت مناسب را نداشته باشد قطعأ هزینه‏ای اضافی جهت آهن کشی مجدد به مشتری تحمیل خواهد شد . لذا تماس با شرکت سازنده آسانسور جهت اطلاع از کم و کیف و دریافت نقشه‏های مربوطه توصیه می‏شود .

3-9- مواردی که در اسکلت چاه باید محاسبه شود

– محاسبات بارهای عمودی وارد بر اسکلت

– کف موتورخانه که باید بر اساس بارهای وارده محاسبه شود .

( کف موتورخانه یا سقف چاهک )

– ایمنی در مقابل زلزله و فشارهای جانبی

توضیح ـ مبنای محاسبه حداکثر فشار وارده در لحظه استارت و استوپ می‏باشد در حالیکه باظرفیت کامل کار کند .

3-10- ابعاد

ابعاد محل و مساحت موتورخانه چیست ?

محل موتور خانه می‏تواند بسته به نوع آسانسور در بالا و پائین چاهک باشد ولی توصیه می‏شود با توجه به استاندارد اروپا , موتور خانه در بالای چاهک باشد .

استاندارد مساحت موتور خانه با توجه به ظرفیت آسانسور مختلف می‏باشد و بدین منظور می‏توانید به جدول شماره 2 مراجعه نمائید .

3-11- برق مصرفی و آمپر مورد نیاز چقدر است ?

برق مورد نیاز آسانسور با توجه به ظرفیت و سرعت , راندمان گیربکس و پارامترهای دیگر تعیین می‏گردد . برای تخمین آمپر مورد نیاز و پیش‏بینی‏هائی لازم در سیم‏کشی ( کابل ) جدول زیر توصیه می‏گردد , که برای سرعت در حدود یک متر بر ثانیه است و در صورتیکه سرعت افزایش پیدا کند مقدار توان موتور و شدت جریان مورد نیاز نیز افزایش قابل ملاحظه‏ای می‏کند .

مراجعه شود به جدول شماره 3 این جدول برای موتورهای سه فاز 380 ولت می‏باشد .

در مورد ساختمانهای مرتفع لازمست مقطع کابل اصلی را با درنظر گرفتن افت ولتاژ مجاز تعیین نمود .

3-12- کنترل آسانسور چگونه انجام می‏گیرد ?

کنترل آسانسور توسط تابلو فرمان انجام می‏گیرد , که انواع آنها به شرح زیر می‏باشند .

3-12-1- پوش باتن : در این نوع کنترل آسانسور به اولین احضار پاسخ داده و تا اتمام سرویس احضارهای بعدی بلا اثر است . این نوع کنترل که ساده‏ترین نوع کنترل است برای مکانهای کم مسافر بیماربر و آسانسورهای باربر مناسب است .

3-12-2- کالکتیودان : (Collective Down) در این نوع کنترل آسانسور در حین حرکت از بالا به پائین به کلیه احضارها پاسخ می‏دهد و مخصوص ساختمانهای مسکونی و پرجمعیت واردات می‏باشد .

3-12-3-  کالکتیو ـ سلکتیو (Collective selective) ( سیمپلکس ـ دوبلکس ـ تری‏بلکس ) در این نوع کنترل آسانسور به احضارهای در جهت حرکت کابین پاسخ داده و در نتیجه از توقفهای غیرضروری در پاسخ به احضارهائی که خلاف جهت حرکت کابین است جلوگیری به عمل می‏آید و همچنین اگر دو یا سه آسانسور مجاور با این فرمان کنترل شوند نزدیکترین کابین به طبقه احضار پاسخ می‏دهد . در این سیستم زمان انتظار مسافرین حداقل خواهد بود . این سیستم مناسب برای برجهای مرتفع , هتلها مؤسسات بزرگ می‏باشد که از چند دستگاه آسانسور استفاده می‏کند .

  تابلو فرمان میکرو پروسسوری :

این نوع تابلو فرمان در کشورهای پیشرفته به سرعت جایگزین تابلو فرمانهای رله‏ای گردیده است . در کشور ما نیز در حدود یک درصد آسانسورهای موجود در این نوع سیستم کنترل استفاده می‏کنند و پیش‏بینی می‏شود این روند روبه گسترش باشد .

بعضی از مزیتهای این نوع کنترلها به شرح زیر می‏باشد :

– به دلیل حذف بسیاری از قطعات الکترومکانیکی با صدای کم کار کرده و خرابی کمتری نسبت به تابلو فرمانهای رله‏ای دارند .

– با اعمال برنامه‏ریزی کامپیوتری کنترل ترافیکهای سنگین را در زمانهای کوتاهتری انجام می‏دهد .

– سرویس و نگهداری آن ارزانتر از تابلو فرمانهای رله‏ای می‏باشد .

– نسبت به هزینه مصرفی از بازدهی قابل توجهی برخوردار است .

– در مورد تابلوهای رله‏ای , مدارهای فرمان و سری استوپ‏ها حتمأ باید از ولتاژهای پائین زیر 110 ولت استفاده شود .

3-13- ط ـ سرویس و تعمیرات و نگهداری

پروسه تعمیر و نگهداری آسانسور همانند هر سیستمی حائز اهمیت فراوانی است و تعمیر به موقع و سرویسهای منظم باعث جلوگیری از خرابیهای احتمالی شده و موجب رضایت مسافرین می‏گردد و همچنین از تحمیل هرگونه هزینه اضافی ناشی از عدم رسیدگی به موقع نیز جلوگیری می‏کند . سرویسهای تعمیر و نگهداری باید با توجه به میزان استفاده از آسانسور نصب شده , فرهنگ مسافرین نوع آسانسور و عوامل دیگر متغیر باشد .

3-14- در مورد تابلوهای رله‏ای مدارهای فرمان و سری استوپ حتمأ باید از ولتاژهای پائین ( زیر 110 ولت ) استفاده شود .

وزنه تعادل که وزن آن معادل وزن کابین آسانسور و حداکثر تعداد مسافر باید باشد که از نوع بتون آرمه‏ای ( بتون مسلح ) و یا چدنی است . البته نوع چدنی آن توصیه می‏شود چون در نوع بتونی آن در اثر ضربه احتمال شکسته شدن و ریختن قطعات در روی کابین وجود دارد در صورتیکه از نوع بتونی استفاده شود باید حتمأ دارای قاب حفاظتی فلزی به صورت شبکه فولادی باشد . نصب شالتر ( قطع‏کن ) در بالا و پائین قابل وزنه الزامی است تا از کوبیده شدن کابین به کف چاهک یا زیر سقف جلوگیری شود .

3-15- توصیه استانداردهای بین‏المللی برای افزایش ایمنی آسانسور چیست ?

برای افزایش ایمنی در آسانسورها نکات بسیار زیادی اعمال می‏شود که تنها به چند مورد اشاره‏ای مختصر می‏گردد .

– استفاده از سیم بکسل فولادی استاندارد شده مخصوص آسانسور که دارای کنف جاذب گریس بوده و دارای ضریب اطمینان 16 برای دو رشته و 12 برای سه رشته در استاندارد اروپائی باشد . استفاده از قلاب‏های بادامکی الزامی است .

– استفاده از دربهای اتوماتیک جهت کابین آسانسور ( اکثر قریب به اتفاق حوادث پیش‏آمده برای مسافرین از عدم وجود درب کابین بوده و صرفه‏جوئی در این بخش از آسانسور که با جان انسانها در ارتباط است صلاح نمی‏باشد ). در آسانسورهائی که فاقد درب اتوماتیک داخل هستند سیستم ایمنی ( سری استوپ‏ها ) در قسمت ورودی کابین ضروری است .

– استفاده از کاورتر جهت کنترل و جلوگیری از افزایش سرعت غیرعادی و فعال کردن پاراشوت در مواقع ضروری .

– استفاده از ریلهای استاندارد مخصوص آسانسور و براکتهای محاسبه شده جهت جلوگیری از هرگونه کشش و جابجائی ریلها در مواقعی که پاراشوتها عمل می‏کنند .

– استفاده از قفلهای ایمنی دو زمانه در دربها و نصب آلارم و زنگ اخبار و دستگیره داخل کابین فن و روشنائی اضطراری

– استفاده از کابلهای برق استاندارد و انجام تستهای مخصوص در موقع نصب برای جلوگیری از هرگونه اتصال کوتاه و نشتی جریان برق استفاده از کابلهای تسمه‏ای توصیه می‏شود .

– استفاده از موتور و گیربکس استاندارد و متناسب با شرایط دمای محیط و مقاوم به نحوی که حداقل تعداد 180 استارت در ساعت را تحمل نموده و دارای سرعتهای متناسب با ظرفیت و طبقات مورد نظر باشد تا شتاب مثبت و یا منفی ایجاد شده سبب ناراحتی مسافرین نگردد .

– استفاده از درب و کابین استاندارد شده .

– استفاده از جک ضربه‏گیر زیرکابین آسانسور

– چک و بازبینی ادواری آسانسور بطور ماهیانه

– استفاده از ترمز اضطراری مخصوص ( پاراشوت ) تا در موقعی که به هر دلیل افزایش سرعت غیر عادی صورت بگیرد توسط گاورنر تشخیص داده و بلافاصله کابین را در روی ریلها قفل نماید . استفاده از سیستم اعلام حریق ( رتکتورهای نوع دودی .)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
3548
 
آئین کار مقررات ایمنی آسانسورها
چاپ اول

 

منابع داخلی :

1 ـ آسانسور و استانداردهای آن ـ دفتر تحقیق و توسعه شرکت آسان‏رو

منابع خارجی :

  1. BARNEY , G.C. ETAL.(1985), ELEVATOR TRAFFIC ANALYSIS DESIGN AND CONTROL, PETER PEREGRINUS LTD

2.BSI BRITISH STANDARD INSTITUTION, LIFT CODES,ALL PARTS.

3- JANOVSKY,L.(1987) ELEVATOR MECHANIEAL DESIGN:

PRINCIPLE AND CON CEPTS , ELLIS HORWOOD LTD.

  1. PHILLIPS (1966) ELECTRIC LIFTS , PITMAN

5.STRAKOSCH , G.T.(1988) , ELEVATOR AND ESCALATORS , VERTICAL TRANSPORTATION , SECOND EDI. JOHN WILLEY & SONS

  1. STRENG , H.(1986) , AVAILABILITY , RELIABITY AND SAFETY OF LIFTS AND THEIR COMPONENTS , ELEVATOR WORLD VOL.36PP 34-40
  2. HADAD , A.A.B ,(1991) , GENERIC FMECA ANALYSES OF LIFT SYSTEMS , PHD. THESIS BRAD FORD UNIVERSITY

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

انسانی؟!؟! * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.