انواع سدها و معرفی آنها

45-sad-88

 

انواع سدها

سدهای خاکی:

سدهای خاکی مصالحشان را از همان منطقه احداث و یا نواحی نزدیک تأمین می‌کنند ، و اصولاً دارای هسته رسی می‌باشند . رس بر اثر تماس با آب مانع نفوذ و انتقال آب و رطوبت می‌گردد و مانند نوعی عایق رطوبتی عمل می‌کند . اگر عمده مصالح تشکیل دهنده سد خاکی یکسان باشند ، سد را همگن می‌گویند و در غیر اینصورت ناهمگن. اگر کل سد خاکی از رس باشد سد خاکی همگن است ، اما اگر هسته مرکزی سد رس باشد و دور هسته مرکزی را با سنگهای دانه درشت پر کرده باشند ، سد غیر همگن محسوب می‌شود. از نظر تحلیل و آنالیز این نوع سدها بسیار حساس می‌باشند و در عین حال از نظر اجرا و پیاده سازی ساده تر می‌باشند.اجرای این سد در رودخانه‌های عریض ساده تر است. مصالح این سد اعم از ریز دانه و درشت دانه بایستی در دسترس باشد. این سدها برای زمینهایی نامناسب  از نظر مقاومت مناسب ترین نوع سد می‌باشند.

 

e-pm-s-khaki-p115

 

sangriz-sad-e-pm-p1052

سدهای سنگریز:

این سدها خودبخود غیر همگن می‌باشند و حتماً باید یک بافت آب بند در مرکز آن قرار گرفته باشد. شکل این سدها درست مانند سد ناهمگن خاکی با هسته رسی می‌باشد با این تفاوت که در مرکز سد به جای رس از سنگ ریزه نفوذ ناپذیر استفاده می‌شود و در دور تا دور سد سنگریزه‌های دشت تر ریخته می‌شود. در برخی موارد رویه سد را به جای سنگریزه با بتن می‌پوشانند که در آنصورت دیگر نیازی به هسته آب بند نمی‌باشد. اینگونه سدها اغلب از نوع بلند می‌باشند. این نوع سد در برابر زلزله بسیار مقاوم هستند . سنگهای ریخته شده برای سد بایستی خاصیتهایی از قبیل جذب کم آب ، سایش کم ، مقاومت فشاری بالا و در برابر سرد و گرم شدن مقاومت خوبی داشته باشند.

 

epm-17249-t-3_183

 

سدهای بتنی وزنی:

این سدها عمدتاً کوتاه هستند و ارتفاع آنها بین ۱۵ تا ۲۰ متر می‌باشد ، این سدها به دلیل وزن زیادی که با بتن برای آن بوجود می‌آورند بر اثر فشار آب حرکت نمی‌کند و از جای خود تکان نمی‌خورد. در این نوع سد سرریز شدن آب مشکلی ایجاد نمی‌کند . این سدها در دره‌های عریض ساخته می‌شوند . این نوع سد در برابر تغییر درجه حرارت  نیز هیچگونه حساسیتی ندارد.

سدهای بتنی قوسی :

این سدها معمولاً در درهای باریک با شیب زیاد و از جنس سنگ اجرا می‌گردد و می‌تواند دو قوسی نیز باشند و در راستای عمود ی و افقی در ره دو حالت قوس داشته باشند. حسن این سدها این است که اگر به هر علتی در بدنه آنها ترک ایجاد شود خود نیروی فشار اعمالی از جانب آب پشت سد باعث هم آمدن این ترکها ( ترکهای حرارتی) می‌شود.

سدهای بتنی پشت بند دار:

سدهای پشت بند دار از نوع بلند هستند و با عث جلوگیری از خمشهای زیاد در بتن می‌شوند و برای تصور آن می‌توان اینگونه آنرا تشبیه کرد که دیواری بلند را که دارای پی در زمین است با تیرچه‌هایی در پشت آن نیز محکم نگه داشته شود تا فرو نریزد.

سدهای لاستیکی:

این سدهای اغلب بر روی رودخانه‌های فصلی زده می‌شود و این سدها از جنس لاستیک می‌باشند که در زمان مورد نیاز این سدها را از باد پر می‌کنند و این عمل باد کردن حجم سد را بالا می‌برد و سد مانع عبور آب می‌گردد. از این نوع سد که کوتاه نیز می‌باشد در شمال کشور خودمان نیز وجود دارد.

حال با انواع سدها بطور مختصر آشنا شدیم و بایستی کاربرد این سدها را نیز بدانیم و دلایل استفاده از آنها را نیز به دقت مد نظر بگیریم.

حال پس از آشنایی کوتاه و مختصر با این نوع سدها نحوه ارزیابی برای ساختن یک سد را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

از نظر فنی برای ساختن یک سد می‌بایست مراحلی سپری شود تا ساختن یک سد آغاز گردد ، هر کدام از این مراحل را یک فاز می‌نامند به شرح ذیل:

·    فاز صفر: آیا ساختن این سد از نظر اقتصادی و مورد کاربری توجیه دارد یا خیر؟

·    فاز یک: انواع سدهایی که با توجه به شرایط جغرافیایی و اقتصادی پیشنهاد می‌شود بطور ریز می‌بایست مورد بررسی قرار گیرد و میزان ذخیره آب و هزینه ریالی آن مورد بررسی قرار گیرد.

·    فاز دو : هندسه و تحلیل سد و ریختن نقشه اجرای سد.

·    فاز سه : اجرای سد.

اما در مورد گروههای فنی که برای ساختن یک سد مورد نیاز است به گروههای زیر می‌توان اشاره کرد:

۱-       گروه هیدرولیک.

۲-       گروه هیدرولوژی.

۳-       گروه زیست محیطی.

۴-       گروه آبهای زیر زمینی.

۵-       گروه نقشه برداری.

۶-       گروه شهر سازی.

۷-       گروه کشاورزی.

۸-       گروه زمین شناسی.

۹-       گروه مدیریت و هماهنگی.

گروههای فنی ذکر شده در کنار یکدیگر پس از تصمیم برای اجرای یک سد گرد می‌آیند تا یک پروژه به نتیجه برسد. پس از انجام مقدمات مطالعاتی بر روی سد، نوع سد بر اساس منطقه جغرافیایی و مصالح در دسترس سد مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. یکی از نکاتی که جغرافیای منطقه برای ما در ساختن سد مشخص می‌کند نوع خاک و زمین منطقه و یا دره ای که در آن سد می‌خواهد اجرا شود ، می‌باشد ، زیرا نوع بدنه سد و خاک منطقه بسیار حساس است . برای مثال در منطقه ای سنگی با تنگه ای باریک و تنگ ساختن سد خاکی  اشتباه است زیرا تماس این دو ماده ( بدنه سد و سنگی بودن منطقه) مانند چسباندن دوماده که یکی صلب و دیگری غیر صلب است می‌باشد و بر اثر تکان ( زلزله) این دو در نقطه اتصال جدا می‌شوند که این خطر ناک است.

آبند در سدها

مهندسان برای کاستن از احتمال گسیختگیها ناشی از عملکرد آب زیرزمین ، همواره درصدد اند تا بخش در حال حفاری را آبکشی و خشک نمایند. البته باید توجه داشت که کنترل نیروهای ناشی از نشت آب هم می‌تواند به همان اندازه در جلوگیری از گسیختگی موثر واقع شود. روشهای متنوعی را که برای کنترل نشت و فرار آب زیرزمینی وجود دارد، می‌توان به سه دسته عمده تقسیم کرد که عبارتند از : آب بندها و موانع ، سیستمهای آبکشی ، زهکشها ، صافی‌ها (فیلترها).

آب بندها و موانعی را که بر سر راه جریان آب ایجاد می‌شود، می‌توان به سه دسته آسترها و پوششها ، دیوارها و تزریق تقسیم کرد.

آسترها و پوششها

آسترها و پوششها به صورت لایه‌ای نفوذ ناپذیر اجرا می‌شوند و دارای انواع زیراند:

·         تعبیه ورقه‌ای از رس که در بستر دریاچه (به سمت سراب) ایجاد می‌شود و وظیفه آن افزایش مسیر افقی جریان آب در زیر زمین و در نتیجه کاهش فشار آب و میران نشت آن در پاشنه پایاب سد است.

·         یک لایه (آستر) رسی یا پلاستیکی که برای جلوگیری از فرار آب از مخزن یا نشت سیالات از حمل تجمع زباله‌ها اجرا می‌شود.

دیوارها Walls

بسیار متنوع بوده و مهمترین انواع آن را به نحو زیر می‌توان خلاصه کرد.

دیوار خاکی متراکم شده

این دیوارها می‌توانند به عنوان یک خاکریز همگن برای سد ، به صورت یک هسته در داخل سد یا ترانشه‌ای در پی سد ، که هسته آن با رس پر شده باشد، اجرا شوند.

دیواره‌های بتنی

این نوع دیوار معمولا در حفاری پی‌ها یا به عنوان پوشش داخل تونلها ، مخصوصا در جاهایی که جلوگیری دایم از نفوذ آب لازم باشد، بکار می‌روند. در سدها برای جلوگیری از فرار آب از زیر سد ، دیوار بتنی قایمی‌را از پایینترین قسمت سد تا لایه‌های نفوذ ناپذیر احداث می‌کنند.

دیوار با شمعهای صفحه‌ای

این نوع دیوار ، که با راندن شمعهای صفحه‌ای به داخل خاک ایجاد می‌شود، موقعی از کارایی خوبی برخوردار است که قفل و بست بین صفحات کامل باشد و این مسئله‌ای است که در زمینهای دارای قلوه سنگ و قطعات درشت تر یا حاوی مواتع دیگر به خوبی امکان پذیر نیست. با افزایش طول شمعها ، امکان خم شدن آنها در خلال راندن وجود دارد. این نوع دیوار تا حدی می‌تواند از نفوذ آب جلوگیری کند. این دیوار را معمولا برای نگاهداری دیواره بخشهای حفاری شده بکار می‌برند. در خاکهای با زهکشی آزاد ، دیوار باید همراه با یک سیستم آبکشی باشد تا فشار جانبی وارده از زمین و آب به دیوار شمعی کاهش یابد.

دیوارهای گلی

دیوارهای گلی و ترانشه‌های پر شده از گل به عنوان عاملی کارآمد برای جلوگیری از نشت آب در پی سدها ، حفاریهای باز ، حفاری تونلها و سیستمهای کنترل آلودگی ، روز به روز مصرف بیشتری پیدا می‌کنند. روش احداث این دیوارها به جز در تونلها ، به این ترتیب است که ابتدا یک ترانشه حفر می‌شود و برای اینکه دیوارهایی ترانشه در طول حفاری ریزش نکند، داخل آن را با گل روانی از بنتونیت پر می‌کنند. در پایان حفر ترانشه ، این گل روان با موادی که بتواند یک دیوار دایمی‌و نسبتا غیرقابل تراکم و نفوذ ناپذیر را بسازد، تعویض می‌شود.

دیوار دیافراگمی

بتنی نوع سازه دایمی‌است که توسط تکنیک ترانشه‌های حاوی گل روان ایجاد می‌شود. به این منظور قطعه‌ای از ترانشه تا عرض ۷ متر را تا عمق دلخواه حفر می‌کنیم. در مرحله بعد یک شبکه (جوشن) فولادی پیش ساخته به داخل آن رانده می‌شود. در کلیه مراحل حفاری و راندن شبکه فولادی ، ترانشه توسط گل روانی که داخل آن ریخته می‌شود، از ریزش محفوظ می‌ماند. در مرحله بعد گل روان توسط بتن جایگزین می‌شود و پس از گرفتن بتن ، قطعه بعدی اجرا می‌شود.

دیوارهای یخی

این دیوارها که با یخ زدن بخشی از زمین اشباع شده ایجاد می‌شوند به عنوان عامل موقتی در جلوگیری از نشت آب در حفاریهای باز ، تونلها و شفتها مورد استفاده قرار می‌گیرند. این روش بیش از همه در رسوبات ضخیم ماسه‌ای و لایه‌ای اشباع شده و یا در جاهایی که مواد سازنده گل روان ممکن است منابع آب را آلوده سازد، بکار می‌رود. از دیوارهایی یخی سالهاست که در معادن و برای احداث چاههایی قایم (شفتها) تا عمق ۳۰۰ متر استفاده شده است.

این روش پرهزینه و وقتگیر است و معمولا یک تاخیر ۶ ماهه در کار را باعث می‌شود. علاوه بر آن باید دقت زیادی در اجرای آن بشود. زیرا حتی یک جریان کوچک آب از میان دیوار به داخل بخش حفاری شده می‌تواند فاجعه آمیز باشد. بر اثر یخ زدن ممکن است تورم قابل ملاحظه‌ای نیز در خاکهای سطحی اطراف ساختگاه بوجود آید که پس از آب شدن یخها می‌تواند با فروریزش زمین همراه شود. مقدار تورم و فروریزش متعاقب آن وابسته به نوع مواد واقع در نزدیک سطح زمین است.

تزریق

تزریق دوغاب به داخل خاکهای نفوذ پذیر و سنگ ، روش رایج و دایمی‌برای جلوگیری از جریان آب زیرزمینی است. البته در اغلب موارد دیواری که به این ترتیب بوجود می‌آید کاملا نفوذ پذیر نیست. از تزریق همچنین برای افزایش مقاومت سنگ و خاک سود جسته می‌شود. دوغابها متنوع اند و می‌توانند ترکیبی از سیمان ، سیمان و خاک یا مواد شیمیایی باشند. انتخاب نوع دوغاب به تخلخل سازندهای زمین شناسی ، سرعت جریان آب و مقاومت فشاری نهایی بخشهای تزریق شده بستگی دارد.

بطور کلی دوغابهای ماسه – سیمان برای بستن حفره‌های بزرگ و شکستگیها و دوغابهای رس و سیمان پرتلند برای بستن شکستگیهای نسبتا کوچک و خاکهای دانه درشت بکار می‌روند. به منظور کنترل جریان آب زیرزمینی ، حفر رشته منفردی از گمانه‌ها و تزریق در آنها اغلب کافی است. پرده تزریق را می‌توان با افزودن رشته‌های دیگری از گمانه‌های تزریق شده ضخیم تر نمود. در سنگهای شکافدار یا جاهایی که جریان زیاد است، موفقیت عملیات تزریق کمتر است.

انواع سدها از نظر کاربرد:
۱) سدهای مخزنی:به منظور ذخیره آب برای تاءمین مصارف شرب، کشاورزی و صنعت احداث می‌گردد.حجم مخزن این سدها بسیار بزرگ است.این نوع سدها شامل سدهای بتنی دو قوسی و بتنی وزنی و سدهای خاکی می‌شوند.
۲) سدهای تنظیمی:هدف از ساخت این سدها تنظیم دبی ثابتی برای رودخانه می‌باشد.این نوع سدها در پائین دست سدهای مخزنی بزرگ احداث می‌گردند.ارتفاع آنها کم و میزان حجم آبی که در آن‌ها ذخیره می‌شود، کم می‌باشد.جنس این سدها اکثرا بتنی با حاشیه‌های سنگریزه ای می‌باشد.

۳)سدهای انحرافی:برای منحرف کردن آب مورد استفاده قرار می‌گیرند،این سدها در مسیر رودخانه‌ها احداث می‌گردند و با افزایش هد آب باعث سوار شدن آب بر زمین‌های مجاور می‌گردد.همچنین از این سدها برای منحرف کردن آب قبل و بعد از محل‌های ساخت سدهای بزرگ استفاده می‌شود.

۴)سدهای رسوبگیر
این نوع سدها دارای ارتفاع کمی‌می‌باشد و جنس آنها بتن و سنگ می‌باشد.هدف ازاین سدها برای جلوگیری از ورود رسوبات به داخل سدهای بزرگ می‌باشد و قبل از این سدها احداث می‌شوند.

سازه‌های وابسته به سد:
پی‌ها وتکیه گاهها : از ارکان بسیار مهم سدها می‌باشند که نیاز به پایداری در طول ساخت و بهره برداری دارند.
اگرچه اغلب سدهای بتنی چه از نوع وزنی و پایدار و چه از نوع قوسی بر روی بسترهای سنگی مقاوم ساخته می‌شوند، ولی نیاز به کنترل مخصوصا مقاومت لغزشی و تراوشی دارند
سدهای بتنی قوسی نیاز به پی و تکیه گاههای مقاوم دارند و سدهای بتنی وزنی باید از نظر پی مقاوم باشند ولی اهمیت پی و دیواره در سدهای خاکی بسیار کمتر می‌باشد.
گالری‌ها ، اتاقک‌ها و شفت‌ها:
این سازه‌ها جهت حفاری ، تزریق،جمع آوری زهکش‌ها،نصب و راه اندازی و نگهداری وسایل جنبی در سدهابه کار می‌روندو قسمتی از ساختمان سد می‌باشند.
پائین ترین گالری در دیواره سد که عموما در داخل پی قرار دارد، گالری زهکش نامیده می‌شود و کلیه آبهای نشتی و زه ابهای خروجی از زهکش‌ها وارد این گالری می‌شود و سپس از آن تخلیه می‌گردد.

سریزها:
سریزها سازه‌های تنظیم کننده مانند دریچه‌ها و سازه‌های آرام کننده جریان مانند حوضچه آرامش از تاسیسات وابسته به سد هستند و در سدهای بتنی عموما بر زاویه پائین دست بدنه سد قرار می‌گیرند.

تخلیه کننده‌ها :
جهت انتقال آب از دریاچه سد به پائین دست آن به کار می‌روند و اجزاء آن عبارتند از:
کانل ورودی
آبراه
اتاقک دریچه
شوت و سرسره
انرژی گیر
از سازه‌های وابسته به سد هستند که کنترل رفتار و اطمینان از عملکرد آن در رفتار سد بسیار مهم است.
دریچه‌ها:
تمام دریچه‌ها و شیر آلات نصبی از تاسیسات وابسته به شمار می‌روند.

نیروهای وارد بر سد:

۱ ) نیروی فشار منفذی
۲ ) نیروی وزن سد
۳ ) نیروی افقی آب در بالادست
۴) نیروی عمودی آب در بالادست

موارد کنترل در سدهای بتنی:
تراز آب مخزن :
تراز آب مخزن با ذکر تاریخ اندازه گیری نوشته می‌شود و به صورت روزانه اندازه گیری می‌گردد.
تمام پارامترها از قبیل تغییر شکل‌ها و جابجایی‌هاو تاثیر درجه حرارت و تنش‌ها،کرنش‌ها و نیروی uplift تابع تراز آب می‌باشد.
دما :
اندازه گیری‌های دما شامل دمای آب و دمای هوا و دمای بتن در ترازها ئ نقاط مختلف است.
تراز آب بیشتر باشد بر دمای بتن تاثیر درجه حرارت کمتر است چون خود یک عایق است.
تغییر شکل‌ها :

تغییر جابجایی‌ها و،تغییر مکان‌های افقی و قائم و تغییر شکل‌های داخلی و دورانی
فشار منفذی :
که این فشار توسط پیزومتر بدست می‌آید.
( پیزومتر برای بدست آوردن فشار نقطه ای در خاک است‌.)
فشار ناشی از آب در خاک زیری که به سمت بالا وارد می‌شود را فشار منفذی گویند و با نصب پیزومترها در جهت سراب به پایاب در پی سد می‌توانیم فشار در هر نقطه را مشخص نماییم.علاوه بر آن از پیزومترها برای کاهش فشار منفذی استفاده می‌گردد.
نشت آب :
اگر نشت زیاد شود یعنی دیواره در حال ریزش است.

حرکات کل سد
زلزله :
با استفاده از دستگاه‌های زلزله نگار
بدنه،پی تکیه گاهها و سنگ بستر :
در طول عمر مفید سد حالات مختلفی اتفاق می‌افتد که باید سد در مقابل تمام این حالات پایدار و ایمن باشد.این حالات شامل وضعیت زمان ساخت اولین آبگیری در طولانی مدت تخلیه سریع،شرایط سیلابی و زلزله می‌باشد.
در تمام شرایط بایستی سد در مقابل واژگونی در هر یک از صفحات افقی در مقاطع میانی سد ، در کف و صفحه‌های پائین تر از کف ایمن باشدو نیز صفحات میانی بدنه و صفحات پی و یا ترکیبی از آن‌ها لغزش رخ ندهد و بالاخره تنش‌ها در حد مجاز باشد.
در مورد سدهای قوسی رفتار سد به صورت انتقال نیرو از طریق قوس‌ها به تکیه گاه‌هاو انتقال بخشی دیگر به پی می‌باشد.
عموما رفتار سد در مواقع سیلابی و زلزله باید پیش بینی گردد.پاسخ سد در مواقع زلزله به مشخصات حرکت زمین در عرض و ارتفاع بستگی دارد.
حرکت آب مخزن در اثر زلزله تغییر شکل پذیری سنگ کف و تاثیر متقابل حرکات آب ، سد و بستر باید بررسی گردد.

اثر بارها و نیروهای خارجی بر جسم سد به صورت‌های زیر در رفتار سد ظاهر می‌شود:
۱) تغییر شکل سد به صورتشعاعی در جهت افق و مماسی از سراب به پایاب در سدهای قوسی و به صورت افقی و قائم در سدهای وزنی و خاکی می‌باشد
۲) تغییر شکل سنگ که شامل تراکم،تورم و یا چرخش می‌شود.
۳) تغییرات در درزهای اتصال افقی
۴) تغییرات کرنش و تنش در بتن
۵) چرخش بدنه سد یا سنگ بستر
۶) ایجاد فشار uplift
7) نشت آب
۸ ) ایجاد ترک در بدنه و تکیه گاه‌ها

محل‌های کنترل در سدهای بتنی:
۱) وجه بالادست بدنه سد:
کنترل درزها و ترک،وضعیت بتن از نظر فرسایش و خوردگی
۲) وجه پائین دست:
کنترل درزها و ترک،شوره زدگی بتن (اگر زیاد باشد علاوه بر نشت آب املاح بتن نیز در حال شسته شدن است)و وضعیت خود بتن
۳) تاج سد:
کنترل سواره و پیاده رو از لحاظ خوردگی و فرسایش عوامل طبیعی ترک و وضعیت نقاط ثابت پنج مارک
) گالری‌های بدنه سد :
نشت و ترک‌های احتمالی و درزها و وضعیت زهکش‌ها(در گالری تحتانی)باید کنترل شود.
۵) وضعیت پی در پنجه:
کنترل نشت آب،ترک و فرسایش بتن
۶) گالری تحتانی :
کنترل ترک‌ها وضعیت نشت آب و زهکش‌ها کنترل سطح بتن و شوره زدگی
۷) سریزها:
کنترل دریچه و عملکرد آن،تکیه گاهها و کابل‌ها و زنگ زدگی دیواره دریچه،کنترل درزها و ترک در رویه بالادست سریز،فرسایش بتن در آبگذر و تاج سریز کنترل بتن در کانال هوادهی

۸)حوضچه آرامش:
حوضچه آرامش از لحاظ رسوب گذاری،فرسایش لبه‌ها،دیواره و کف حوضچه و وضعیت بتن
بلوک‌های ضربه گیر در داخل حوضچه آرامش باعث ایجاد پرش هیدرولیکی در حوضچه می‌گردد.ایجاد پرش هیدرولیکی و افزایش عمق ثانویه باعث افت انرژی جریان می‌گردد.
۹) آبگیر :
کنترل سطح بتن و لبه‌هافوضعیت آشغال گیرها،خوردگی و زنگ زدگی
آبگیر محل‌هایی هستند که برای انتقال آب از دریاچه سد به پائین دست و یا انتقال آب از دریاچه سد که نیروگاهها از آن‌ها استفاده می‌شود.

برای جلوگیری از ورود آشغال‌ها،تنه درختان به داخل آبراهه و همچنین نیروگاهها،از آشغالگیرهایی در ورودی آن‌ها استفاده می‌شودکه نیاز به کنترل و مراقبت دارد.
۱۰)تکیه گاهها و بستر زمین:
تکیه گاهها و پی سد یکی از مهمترین موارد کنترل در سدسازی می‌باشد.به خاطر اینکه تکیه گاهها یا پی در اثر نیروهای وارد به آنها می‌توانند جابجا شوند و این جابجایی در مقیاس زیاد باعث از بین رفتن سد می‌گردد.بنابراین باید تغییرات آن بطور مداوم مورد بررسی قرار گیرد.

بررسی درزها و شکاف‌های ایجاد شده در پی و دیواره و شکاف‌ها
در محل پی و تکیه گاههای سد بررسی شکاف‌ها در صخره‌های طرفین، بررسی ریزش سنگ،میزان رسوب گذاری در مخزن دریاچه رویش گیاهان در تکیه گاه‌ها،حفره‌های فرسایشی،لایه‌های لغزشی و انحلال در آب از موارد مهم کنترل پی و دیواره می‌باشد.
۱)کنترل دستگاههای اندازه گیری و تجهیزات کنترل
ابزارهای سازه ای،ابزارهای زهکشی،نشت تجهیزات اندازه گیری فشار uplift زلزله نگار،شیر آلات،جرثقیل‌ها و چراغ‌ها
همانطور که اشاره شد کلید کنترل‌ها و اندازه گیری‌ها در تمام مقاطع و نقاط سد به دلیل وجود نیروها و لارها و تمرکز تنش از حساسیت بیشتری برخوردارند.لذا کنترل‌ها و اندازه گیری‌ها باید با دقت بیشتر و دوره زمانی کمتری در این نقاط صورت گیرد.
این محل‌های کنترل در سدهای بتنی وزنی پایه دار با سدهای قوسی تفاوت دارد که به شرح زیر می‌باشد:

* سدهای پایه دار وزنی:

مهمترین تغییر مکان در این سدها در جهت سراب به پایاب (شعاعی) می‌باشددر حال یکه تغییر مکان‌ها در جهت چپ به راست(محور سد)از اهمیت کمتری برخوردار می‌باشد.کلیه درزها(درزهای انقباضی و افقی)کنترل ترک و جابجایی.

* سدهای قوسی:

-تغییر مکان سراب به پایاب
-تغییر مکان چپ به راست یا تغییر مکان در جهت محور تاج سد(مماسی).ترک در تکیه گاهها و ترک در تونل‌های افقی و گالری‌ها
اصول نگهداری و تعمیرات:
سدها از بزرگترین طرح‌های عمرانی هر کشوری می‌باشد که در رشد و شکوفایی اقتصادی هر جامعه نقش بسزایی دارد و برای ساخت و اجرای آن‌ها زمان و هزینه بسیار زیادی صرف گردیده است.
حفظ،نگهداری،دوام و تضمین بهره برداری ضرورت بهره برداری محسوب می‌گردد.نگهداری مقدم بر تعمیرات است و منظور از نگهداری حفظ سلامت و کارایی و نگهداشتن وضعیت سازه به همان شکل اجرا و ساخت اولیه است.
اقدامات اجرایی و پیوسته جهت نگهداشتن و پیشگیری از صدمات ناشی از آسیبات حرکتی،نشست و نشت آب،آسیب‌های شیمیایی،صدمات زلزله و سیل و سایر صدمات فیزیکی و شیمیایی منجر به تضمین سلامتی آن می‌گردد.
تعمیرات زمانی انجام می‌شود که نگهداری جایگاهه در دستگاه بهره بردار نداشته و احتمال خطرات و اثرات سوء و مخرب در پیش باشد.
موضوع مهم در ارتباط با نگهداری و تعمیرات تامین هزینه و برآورد دقیق حجم عملیات و و نیز مصالح مصرفی و نیز زمان تعمیرات می‌باشد.

در مرحله تعمیرات پارامترهای زیر مهم می‌باشد:
۱) آسیب شناسی
۲) اثرات حال و آینده ناشی از آسیب دیدگی
۳) ضرورت و روش تعمیر
۴) حجم عملیات ترمیم،زمان و هزینه.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

انسانی؟!؟! * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.