چرا باید دیوار را در برابر رطوبت محافظت کرد؟

هر ساله بر اثر ورود رطوبت و آب به داخل ساختمان و یا نفوذ آن به درون اجزا ساختمانی ضررهای هنگفتی وارد آمده و تاثیرات نابود کننده ای بر روی سازه ساختمان‌ها به وجود می‌آید. چوبها می‌پوسند ، فلزات دچار زنگ زدگی می‌شوند. از جمله تاثیرات دیگر هجوم رطوبت و ماندگاری آن ، ظهور حشرات و قارچها در ساختمان می‌باشد. روکشهای گچی دیوارها متورم می‌شوند.اگر سرمای هوا به درجه ی مناسبی برسد.

یخبندان موجبات تخریب اکثر مصالح را فراهم می‌آورد. آبی که به داخل مصالح ساختمان نفوذ کرده است ، پس از منجمد شدن منبسط می‌گردد، و آب منبسط شده مصالح را خرد و فرسوده می‌کند. این پدیده را در اجزا نمای ساختمان مانند سنگ ، آجر یا اندود‌ها بیشتر مشاهده می‌کنیم. رطوبت به دو طریق به دیوار تاثیر می‌گذارد: اول جذب رطوبت موجود در خاک و دومی‌تاثیر رطوبت ناشی از بارندگی . بدترین خرابیها در مورد دیوارهایی که فاقد درپوش هستند رخ می‌دهد. نقص در اجرای بامها و یا درپوش روی دیوارها به مرور و به صورت متوالی ساختمان را چنان فرسوده می‌کند که تا مرز تخریب کامل ساختمان را تهدید می‌کند.

چگونگی جذب رطوبت توسط دیوار.
همه ی مصالح بنایی تا حدودی متخلخل هستند و آب را به داخل خود جذب می‌کنند. این آب به همراه املاحی که در آن محلول هستند موجبات تخریب دیوار را فراهم می‌کنند.
آب از سه طریق جذب دیوار می‌گردد.
الف: نفوذ رطوبت از طریق زمین و پی دیوار
ب: نفوذ رطوبت از طریق بدنه ی دیوار
ج: نفوذ رطوبت از طریق روی دیوار
جلوگیری از نفوذ رطوبت به دیوار.
الف: کم کردن رطوبت خاک اطراف ساختمان(زهکشی)
ب: استفاده از مصالحی که جاذب رطوبت نباشند.
بعضی از مصالح کمتر تحت تاثیر رطوبت محیط قرار می‌گیرند. سنگهای ساختمانی بسیار کمتر از آجر آب محیط را به خود جذب می‌کنند. بطور کلی علت جذب رطوبت مصالح ساختمانی به میزان تخلخل و وجود حفره‌های آوندگونه و همچنین تماس مستقیم مصالح با آب و یا مصالح مرطوب می‌باشد. لذا میباید ما بین جسم مرطوب و مصالح یا اجزا ساختمانی مورد نظر صفحه ای قرار دهیم که مانع از عبور رطوبت گردند. به آن دسته از مصالحی که مانع از عبور رطوبت و آب می‌شوند ، عایق رطوبتی می‌گویند.

کدام دسته از مصالح عایق رطوبت هستند؟
کلیه مصالحی که متخلخل و یا دارای حفره‌های آوند گونه نباشند می‌توانند به عنوان عایق رطوبتی مورد استفاده قرار گیرند.از دیگر خصوصیات این مصالح عبارت است از:
– غیر قابل ترکیب بودن با سایر مواد موجود در محیط (آب،هوا،مصالح مجاور)
– دوام و مقاومت کافی در برابر نیروهای محیطی و مکانیکی
– قابلیت انعطاف
– دارا بودن خصوصیات مثبت کاربردی (حمل و نقل،قیمت مناسب،نگهداری آسان)
الف-نفوذ رطوبت به دیوار داخلی ساختمان
– نفوذ رطوبت از طریق زمین و پی ساختمان: برای جلوگیری از نفوذ رطوبت در این حالت باید حرکت آن را به ترتیبی سد نمود و برای این منظور روی پی را با لایه عایق پوشانده و سپس دیوار چینی را از روی عایق شروع می‌نماییم . ولی چون غالبا سطح پی از کف تمام شده ساختمان پایینتر است ، قبلا روی پی را با کرسی چینی تا حد بالای قلوه چینی (بلوکاژ) کف بالا آورده ، سپس روی آن را عایق می‌کنیم. باید به خاطر داشته باشیم که چنانچه لایه عایق از حد بالای قلوه چینی پایینتر قرار گیرد،جلو نفوذ رطوبت کاملا گرفته نمی‌شود و از آن قسمت از دیوار که پایینتر از کف سازی قرار دارد، رطوبت به طرف بالا نفوذ می‌کند.
– نفوذ رطوبت از بدنه دیوار: چنانچه دیوار داخلی در جوار سرویسهای بهداشتی و یا هر مکان دیگری که احتمال نفوذ آب از یک سمت دیوار به سمت دیگر باشد، نسبت به عایق کاری دیوار اقدام می‌کنیم . باید در نظر داشته باشیم که چون در این گونه فضا‌ها به علت آبریزی ، کف سازی نیز ممکن است عایق کاری شده باشد،لزوما بایستی عایق سطوح عمودی و افقی به خوبی به یکدیگر متصل و یکپارچه گردند. قسمت داخلی دیوار از محل اتصال به کف تا ارتفاع ۷ الی ۱۰ سانتیمتر ،از مصالحی مانند پلاکهای سنگی ، موزاییک ، سرامیک ، یا چوب اجرا می‌شود . این قسمت را قرنیز پای دیوار می‌خوانند.

قرنیز پای دیوار علاوه بر ایجاد زیبایی و محافظت از پای دیوار در مقابل بر خورد اجسام گوناگون به آن می‌تواند به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت حاصل از شستشوی کف اتاق به دیوار در محل خود قرار گیرد. به طو ر کلی قرنیز‌ها احتیاجی به عایق کاری ندارند. در فضای سرویسها که کف آنها در معرض ریزش آب و رطوبت داخلی است عایق کاری کف این فضا‌ها به صورت کاسه بوده و تا ارتفاع ده سانتیمتر روی دیوار‌ها ادامه می‌یابد ، و سپس پوشش نهایی دیوار انجام می‌گیرد.
ب- نفوذ رطوبت به دیوار‌های جانبی ساختمان
– نفوذ رطوبت از طریق زمین و پی ساختمان: اصول جلوگیری از نفوذ رطوبت به دیوار‌های جانبی ساختمان از طریق زمین و پی ساختمان کاملا مشابه دیوارهای داخلی و با عایق کاری روی کرسی چینی تکمیل می‌گردد.
– نفوذ رطوبت از طریق بدنه ی دیوار : به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت به دیوار‌های جانبی ساختمان از طریق بدنه ی دیوار، باید بدانیم که این رطوبت از دو جبهه جذب دیوار می‌گردد. اول از طریق آب جاری در کنار ساختمان و یا نفوذ تدریجی آب حاصل از ذوب شدن برفهایی که در کنار دیوار انباشته می‌گردند و دوم از طریق جذب رطوبت موجود در خاک مجاور دیوار، خصوصا در مورد ساختمانهایی که دارای زیر زمین هستند.
در مورد اول که خطر یخبندان و تخریب ناشی از انبساط آب جذب شده، در داخل مصالح دیوار نیز می‌رود از ازاره استفاده می‌کنیم. در قسمت خارجی دیوار در محل اتصال به کف، به دلیل تماس مستقیم با آب باران و برف ، و قرار گرفتن در معرض ضربه‌های احتمالی،با مصالح مقاومی‌مانند پلاکهای سنگی یا بتنی اجرا می‌شود، و به آن ازاره می‌گوییم.در این جزئیات ، حداقل ارتفاع ازاره از کف تمام شده خارج برابر با ۳۰ سانتیمتر در نظر گرفته شده است ، که این مقدار با توجه به میزان بارندگی و میزان برف هر منطقه متغیر بوده. در صورتی که پلاکهای سنگی مورد استفاده قرار گیرد، حداقل ضخامت سنگ برابر با ۳ سانتیمتر و نوع آن از انواع مقاوم در برابر ضربه ، با میزان کم جذب رطوبت و عدم وجود مواد حل شدنی در آب در نظر گرفته می‌شود . در مورد ازاره‌های بتنی ، حداقل عیار بتن غیر مسلح برابر با ۲۰۰ کیلوگرم سیمان در متر مکعب بتن می‌باشد.

اصولا عایق کاری از روی سطح قلوه چینی (حد بالای کرسی چینی که حداقل ۱۰ سانتیمتر پایین تر از کف تمام شده است) شروع، و تا روی سنگ ازاره ادامه می‌یابد. در این مسیر ، عایق کاری کوتاه ترین راه را خواهد پیمود.
نفوذ رطوبت از طریق روی دیوار : آب باران از طریق روی دیوار به راحتی جذب مصالح بنایی شده و علاوه بر آن نمای ظاهری ساختمان را زایل می‌نماید ، تخریب تدریجی دیوار را نیز به همراه دارد. برای جلوگیری از بروز این پدیده از درپوش یا قرنیز روی دیوار استفاده می‌کنند. عملکرد اصلی در پوش ، جلوگیری از نفوذ رطوبت به داخل دیوار و هدایت آب باران به خارج است. درپوش یا قرنیز روی دیوار با توجه به تماس مستقیم با آب و یخ ، معمولا از مصالحی مانند سنگ ، بتن و یا ورقهای گالوانیزه یا مصالح دیگر ساخته می‌شود. سطح درپوش با شیبی در حدود ۳ تا ۵ درصد به سمت خارج اجرا می‌شود و لبه ی آن به اندازه ی لازم و به صورت افقی از دیوار خارج شده ، در زیر آن شیاری به عنوان آبچکان تعبیه می‌شود.عمق آبچکان باید به حدی باشد که آب به خوبی از آن خارج شده ، و امکان رسیدن به دیوار را نداشته باشد. چنانچه دیوار در معرض باران و برف و رطوبت شدید قرار گیرد ، می‌توان از درپوشهای مختلف : مانند سنگ پلاک و ورق گالوانیزه استفاده کرد. برای نصب در پوشهای فلزی ، بلوکهای چوبی را که به صورت هرم ناقص ساخته شده است ، در فواصل معین (هر ۵۰ تا ۶۰ سانتیمتر ) روی دیوار و داخل ملات شکلی نصب می‌کنند که چوب نتواند از داخل آن خارج شود.سپس به اندازه عرض مورد نیاز تسمه‌های فلزی به ضخامت ۳ میلیمتر ، و پهنای ۲ تا ۳ سانتیمتر را که لبه ی آنها بصورت خمیده از دیوار خارج می‌شود ، به چوبها پیچ و محکم می‌کنند.سپس ورقهای گالوانیزه که برای در پوش دیوار ساخته و لبه ی آنها فتیله و خم شده است، از دو طرف به
لبه ی تسمه‌ها محکم می‌شود.در اجرای این نوع درپوش باید دقت کرد که در مقابل بادهای شدید، مقاومت لازم را داشته باشد
عایقهای قیری
عایقی که برای جلوگیری از رطوبت ، بیش از همه و به صورتی رایج در ایران از آن استفاده می‌شود قیر می‌باشد.از انواع مصالح قیری می‌توان از انواع ،
قیر و گونی و همچنین مشمع‌های قیر اندود نام برد که طرز نصب آنها بر روی دیوارتقریبا مشابه هم است.

قیر: آخرین ماده ای که پس از به دست آوردن سایر فرآورده‌های نفتی از نفت خام در حرارت بیش از ۳۸۰ درجه سانتیگراد باقی می‌ماند قیر است که در ایران استفاده از آن به عنوان ماده اولیه آب بندی ساختمان متداول می‌باشد. قیر، جسم سیاه رنگی است که بر اثر حرارت از حالت سخت به صورت مایع در می‌آید و دارای خواص عمده ی زیر است:
– غیر قابل نفوذ در مقابل آب و رطوبت
– مقاوم در مقابل اسید‌ها ، باز‌ها ، و نمکها ولی قابل حل در بعضی از حلالها ، بدون از دست دادن خواص
– قابل ارتجاع و چسبنده
– دارای رنگ ثابت
– عایق در مقابل جریان الکتریسیته
قیر در بعضی موارد ، برخی از خواص خود را از دست می‌دهد ، به طوری که نمی‌توان از آن به خوبی استفاده کرد این موارد عبارت است از:
– در حرارت زیاد تجزیه شده و توام با اشتعال به زغال تبدیل می‌شود
– در محیط مرطوب و آلوده به خاک نرم خاصیت چسبندگی ندارد
– در مقابل فشار ، حرارت و حلالها تغییر شکل می‌دهد .
– در جوار ملاتهای آهکی تجزیه شده ، خواص خود را از دست می‌دهد.
گونی: آب بندی کردن سطوح و دیوارها تنها به وسیله ی قیر غیر ممکن است. قیر نیاز به یک شبکه ی قابل انعطافی دارد که قیر را در خود حفظ کرده و بتواند به صورت یک ورقه ، به عنوان عایق استفاده شود خم شود ، در سطوح شیبدار و قائم به کار برور و … برای این منظور از گونی استفاده می‌کنند. گونی که از الیاف کنف ساخته شده است ، باید نو ، با بافت مناسب ، کاملا سالم ، و بدون آلودگی و چروک بوده ، وزن آن حدود ۳۸۰ گرم در متر مربع باشد.
اصول عایق کاری روی کرسی چینی:
– سطح اندود زیر عایق کاری باید پس از خشک شدن کاملا تمیز شود.
– یک قشر قیر ۶۰/۷۰ مذاب به مقدار مناسب به طور یکنواخت روی آن گسترده و بر روی سطح قیر گرم فشار داده می‌شود ، به طوری که در تمام نقاط کاملا به قیر بچسبد.
– قشری دیگرا از قیر مذاب ۶۰/۷۰ به مقدار مناسب و به طور یکنواخت روی گونی مجددا پخش می‌شود ، به طوری که تمام سطح گونی را بپوشاند.
– در مورد لایه دوم گونی دو مرحله آخر را مجددا تکرار می‌کنیم.
– باید خاطرنشان شود که در قیر گ.نی کرسی لازم است دو طرف کرسی چینی برابر شکل حدود ۱۰-۱۵ سانتیمتر اندود را پایین آورده و عایق را در طرفین کرسی چینی به همان اندازه پایین آوریم ، تا احتمال نفوذ رطوبت از کرسی کاملا از بین برود.
– لایه‌های قیر گونی باید در هنگام اتصال به یکدیگر ، حداقل ۱۰ سانتیمتر روی هم قرار گرفته ، به وسیله قیر مذاب در محل اتصال کاملا به هم بچسبند ، به طوری که هیچ گونه درزی باقی نماند.
– عایقکاری نباید در حرارت کمتر از ۴+ درجه سانتیگراد انجام شود.
– قیر باید تا هنگامی‌که گرم و به صورت مایع روان است ، مصرف شود.
– عایق رطوبتی باید تا زمان کفسازی توسط یک ردیف آجر و یا ملات ماسه سیمان به نحو مناسبی محافظت شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

انسانی؟!؟! * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.